نشان شیر و خورشید سرخ

اين نوشتار درباره تلاش پيدايش نشان ايراني امداد رساني بين المللي

در سال  ١٩٠٦ ميلادي و حذف آن از گستره جهاني است .

* لازم به ذکر است که منابع بصورت لينک موجود است .

 

http://iran-vij.persiangig.com/image/lion%20%26%20sun.jpg

نشان شیر و خورشید سرخ

 


http://iran-vij.persiangig.com/image/red_cross.jpg

نشان صلیب سرخ


تاریخچه صلیب سرخ جهانی

در فوریۀ سال 1863 میلادی در ژنو در کشور سوئیس، به منظور حمایت و امداد رسانی به بیماران و مجروحان جنگی ، کمیته‌ای متشکل از پنج شهروند سوئیسی تشکیل شد که بعدها این کمیته به علت خدمات بسیار سودمندش گسترش پیدا کرد و سازمان جهانی صلیب سرخ را تشکیل داد.

این سازمان جهانی در حال حاضر 7 اصل کلی دارد که عبارتند از: 

1-انسان دوستی:نهضت بین الملی صلیب سرخ و هلال احمر زائیدۀ ارادۀ فراهم آوردن کمک های بشر دوستانه و انسانی در زمان جنگ بوده و هدف اصلی این نهضت حمایت از زندگی و سلامت انسان ها ،ضمانت احترام به حقوق بشر،تشویق تفاهم،دوستی،همکاری متقابل و برقراری صلح پایدار در میان انسان ها است.

2- بی غرضی:صلیب سرخ و هلال احمر هیچ گونه تبعیضی در نژاد،مذهب،اعتقادات،طبقه و دیدگاه های سیاسی قائل نیست.

3- بی طرفی: این نهاد به منظور جلب اعتماد و اطمینان عمومی ،در منازعات و اختلافات بین المللی ، سیاسی،نژادی و عقیدتی کمال بی طرفی را رعایت می کند.

4- استقلال: این نهضت مستقل بوده و در عین حال که تحت قوانین و مقررات کشورهای متبوع خود فعالیت می کنند ،می توانند در هر زمان طبق اصول هفتگانه با استقلال از دولت ها فعالیت کند.

5- خدمات داوطلبانه: امداد رسانی به قصد انتفاع نبوده و داوطلبانه انجام می گیرد.

6- انحصار:در هر کشور تنها یک جمعیت ملی صلیب سرخ و یا هلال احمر می تواند وجود داشته باشد و سازمان های مربوطه در تمام نقاط کشور باید تحت پوشش جمعیت ملی صلیب سرخ یا هلال احمر آن کشور قرار بگیرند.

7 –جهانی بودن: تمامی سازمان ها و تشکلات در سطحی یکسان قرار داشته و مسئولیت و وظایف مشترکی را در کمک به یکدیگر دنیال می کنند.

تاریخچه این سازمان در ایران به زمان قاجارها بر می‌گردد که ایران در زمان حکومت ناصرالدین شاه قاجار و در دسامبر سال ۱۸۷۴/ شوال ۱۲۹۱، کنوانسیون مصوب ۱۸۶۴ ژنو را پذیرفت. اما عملا تا ده‌ها سال بعد هیچ سازمان متشکل مناسبی در این مورد شکل نگرفت تا زمان احمد شاه قاجار که مقارن با سال 1301 بود این جمعیت با همت دکتر امیر اعلم تاسیس گشت.

نشان سازمان صلیب سرخ یک سال بعد از تأسیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در شهر ژنو در سال ۱۸۶۴ به تصویب رسید. به احترام هنری دونانت بنیانگذار کمیته جهانی که یک تاجر سوییسی بود، طرح این نشان از برگردان رنگ پرچم سویس گرفته شده‌است. پس از آن در کنفرانس ژنو در سال 1906 ، تاکید شد که این نشان بدون هیچ وابستگی مذهبی و با تغییر رنگ نشان ملی و پرچم سوییس طراحی و درست شده است و بعنوان نشان رسمی سازمان تصویب شد.

 

بعد‌ها دول عثمانی و مصر به خاطر این تلقی که این نماد متعلق به مسیحیت است، به دنبال به رسمیت شناختن نماد هلال نو سرخ رنگ افتادند و تنواستند در کنفرانس سال 1929 در ژنو مجوز رسمی استفاده از آرم «هلال احمر» را بگیرند و پس از آن بقیه کشورهای مسلمان در سالهای بعد توانستند آرم شان را از صلیب سرخ به هلال احمر تغییر دهند.

 

 

http://iran-vij.persiangig.com/image/lion%20%26%20sun.jpg

نشان شیر و خورشید سرخ


در همین سال یعنی 1929 ایران توانست در کنار تلاش اعراب برای به رسمیت شناختن جهانی نماد «هلال احمر»، با قانع کردن اعضای کنفرانس دیپلماتهای جهان، مجوز رسمی استفاده از آرم «شیر و خورشید سرخ» را که یک نماد ملی ایرانی است، را بگیرد و این آرم نیز در کنار آرم‌های «صلیب سرخ» و «هلال احمر» به عنوان آرم اختصاصی کشور ایران به رسمیت شناخته شد و تاکنون نیز تنها آرم اختصاصی و ملی این سازمان محسوب می‌شود.

تا سالها تنها نمادهای رسمی این سازمان جهانی این 3 آرم بودند تا اینکه اسرائیل که می‌خواست آرم «ستاره داوود سرخ» را به رسمیت برساند، و موفق به این کار نشد، در سال 2005 توانست مجوز استفاده از آرم جدیدی به نام «کریستال سرخ» را به دست آورد. این آرم به عنوان یک آرم بی‌طرفانه برای همه کشورهایی که نمی‌خواهند از «هلال احمر» مسلمانان یا «صلیب سرخ» مسیحیان استفاده کنند به رسمیت شناخته شده است، اما تا امروز فقط اسرائیل در خواست استفاده از این آرم را داده است.

 

در حال حاضر نماد جهانی این سازمان، یک نماد ترکیبی است که دو نماد اصلی که اکثریت کشورهای جهان از آنها استفاده می‌کنند را نشان می‌دهد یعنی «صلیب سرخ و هلال احمر»، اما بعد از به رسمیت شناخته شدن آرم کریستال سرخ، آرم‌هایی که حاوی کریستال سرخ و یکی از سه نماد دیگر سازمان هلال احمر و صلیب سرخ جهانی در درون آن است نیز طراحی شده‌اند.

 

http://iran-vij.persiangig.com/image/Red_Crystal.png

http://iran-vij.persiangig.com/image/Red_CrystalPUB_.jpg

کریستال سرخ

 

آرم هلال احمر و صلیب سرخ

 

آرم کریستال سرخ و هلال احمر

 

آرم کریستال سرخ و صلیب سرخ

 

آرم کریستال سرخ و شیر خورشید سرخ

 

آرم کریستال سرخ و ستاره سرخ داوود (فقط مختص مرزهای اسرائیل)

 

ایران در سال 1980 میلادی / 1359 هجری شمسی، پس از انقلاب اسلامی و 74 سال استفاده از نشان «شیر و خورشید سرخ» با ارسال نامه‌ای به دولت سوئیس بعنوان امین و نگاهدارنده قراردادهای چهارگانه ژنو اعلام نمود که استفاده از «شیر و خورشید سرخ» را به تعلیق درآورده و بجای آن از نشان «هلال احمر» استفاده خواهد نمود.

به واقع ایران با این کار «هلال احمر» را که نشانی تاریخی مربوط به امپراتوری عثمانی است را به جای علامت و نشان ملی خود تغییر داده و تا کنون نیز از این نشان استفاده می‌کند.

با این حال سازمان هلال احمر و صلیب سرخ جهانی درهمان سالها اعلام کرده است باتوجه به عدم تمایل نظام فعلی ایران به استفاده از این نشان ملی، حق استفاده از این نشان برای ایران ملغی نیست و ایران هر زمان که خواست می‌تواند دوباره از نشان اصلی و ملی خود استفاده بکند. اما با گذشت 28 سال از استفاده نکردن از این نماد ملی و اختصاصی، احتمال به خطر افتادن آن و حذف این نماد از نمادهای سازمان صلیب سرخ جهانی در حال افزایش است. زیرا با فشار آمریکا احتمال اینکه اساسنامه مصوب سال 1906 تغییر کند و  اساسنامه جدیدی نوشته شود و در این میان این نشان به دلیل متروکه بودن از سازمان حذف شود بسیار است.

استدلال انقلابیون ایرانی در آن زمان این بود که نشان «شیر و خورشید سرخ» یادبودی از طاغوت و استبداد است، فلذا با پایان یافتن استبداد در ایران این نشان نیز می‌بایست نابود شود، درصورتیکه این نشان نه تنها ربطی به حکومت پهلوی‌ها و استبداد ندارد بلکه یک نشان تاریخی و مذهبی است که از  دوران صفویه و آغاز زندیه و در ادامه قاجار و سپس پهلوی‌ها به عنوان نماد ملی ایرانیان شناخته شده است و حتی در دوران مشروطیت این نشان با این استلال که شیر نمادی از «اسد الله» یا حضرت علی (ع) است و خورشید نمادی از نبوت پیامبر گرامی اسلام محمد (ص) که در آسمان جهان طلوع کرده و همینطور شمشیر نمادی از همان شمشسر ذولفقار حضرت علی (ع) است که اقتدار ملی را نشان می‌دهد، به تصویب پارلمان اول ایران برای نصب بروی پرچم سه رنگ ایران رسیده است و پهلوی‌ها هیچ نقشی در ابداء این نشان نداشته‌اند و کلا این نشان مذهبی هیچ ربطی به سطلنت طلبی و سطلنت خواهی ندارد.

(رجوع شود به مقاله روزنامه شرق)

در دروان صفویه و قاجارها به دلیل اینکه نماد حکومت عثمانی «هلال و ستاره» نمایانگر مذهب اهل تسنن بود، تاکید بسیاری بر نماد «اسد الله الغالب» یا «شیر قدرتمند خدا» علی (ع) به عنوان نماد تشیع در ایران می‌شد و این نماد مذهبی در تمثالی به شکل شیر و خورشد در پرچم ایران تبلور یافت، برخلاف تصور عامه که این نماد را یک نماد سلطنتی مربوط به دوران هخامنشیان می‌دانند این نماد بیشتر یک نماد مذهبی است تا یک نماد باستانی مربوط به دوران زردشتیان، همچنین علت اصلی اصرار ایران در به تصویب رساندن این نماد در سازمان جهانی صلیب سرخ در کنار نماد هلال احمر همین استدلال مذهبی بوده که ایرانیان نمی‌خواستند نماد مذهبی شیعی خودشان را با نماد مذهبی اهل تسنن عوض کنند و در عین حال یک سری مناسبات مرزی با دولت عثامی داشتند که استفاده از نماد عثمانی‌ها را به خاطر منافع ملی ضرور نمی‌دانستند.

(برای اطلاع بیشتر رجوع شود به مقاله‌ای از روزنامه شرق )

لینک‌های مرتبط:

جمعیت شیر و خورشید سرخ / دانشنامه ویکی پدیا

لیست کشورهای عضو سازمان هلال احمر و صلیب سرخ جهانی بر اساس نقشه جغرافیایی

نمادهای سازمان صلیب سرخ جهانی

تاریخچه هلال احمر و صلیب سرخ جهانی

پا نوشت: لازم به ذکر است که نشان «شیر و خورشید سرخ» ایران و «هلال احمر» عثمانی در سال 1906 در اساسنامه سازمان صلیب سرخ جهانی به تصویب رسیده بود و این کار به دلیل تلاش‌های وافر ممتازالسطنه وزیر مختار ایران در آن زمان انجام گردیده بود، لیکن دلیل اینکه تاریخ رسمی و قطعی ثبت این نشان برای ایران 1922 و برای اهل تسنن 1929 اعلام گردیده، این است که در این سالها سازمان صلیب سرخ جهانی پس از جنگ جهانی اول دچار تغییرات فروانی شد و در سال 1929 کنفرانس مهم دیپلماتیک صلیب سرخ برگزار گردید که حق ایران و دیگر کشورهای مسلمان در استفاده از «شیر و خورشید سرخ» و «هلال احمر» به تصویب این کنفرانس بین المللی نیز رسید که اکثر کشورها در آن زمان عضو این کنفرانس بودند اما در سال 1906 فقط ایران در کنفرانس حضور داشت و در موقع تدوین اساسنامه هم ایران فقط نماینده رسمی داشت.  (برای اطلاع بیشتر رجوع شود به مقاله روزنامه شرق که در کامنتهای همین مطلب آمده است.)

 

بعد از پیروزى انقلاب اسلامى به اقتضاى شرایط انقلابى شور و شوق زدودنهمه نشانه هاى بازمانده از رژیم سلطنتى فراگیر بود. در حال و هواى آنروزها چنین اقداماتى قابل درک و توجیه بود، اما در این میان یک نکته مغفولماند و آن تفکیک مخالفت با سلطنت و سلطنت طلبى بود و آنچه با هویت ایرانىو سرزمین ایران ارتباط داشت. اما یکنشان و نماد شیعى- ایرانى دیگرى نیز بود که به نهاد سلطنت یا خاندان پهلوىهیچ ربطى نداشت و ندارد که متاسفانه بدون توجه به پیشینه و تاریخ آن مشمولتغییر گردید. این نشان همانا نشان شیر و خورشید و به تبع آن نشان شیر وخورشید سرخ ایران بود. تبدیل شیر و خورشید سرخ به هلال احمر تبعات حاصل ازآن از جمله مواردى است که تاکنون توجه درخورى به آن نشده است

 

http://iran-vij.persiangig.com/image/red-crescent-hi.jpg

نشان هلال احمر


چرا نمى توانستیم از هلال احمر استفاده کنیم

اینکه چرا ایران هلال احمر را انتخاب نکرد نکته تاریخى مهمى است کهباید سابقه آن را در مناسبات ایران و عثمانى جست و جو کرد. نشان شیر وخورشید بر پرچم ایران در تمام دوره صفوى و عصر قاجاریه نشان مذهب تشیع درمقابل نشان هلال عثمانى که نشان مذهب تسنن بود شناخته مى شد. (براى تفصیلرجوع کنید به نظر محیط طباطبایى و سیدجعفر شهیدى: مجله آینده، پاییز ،۱۳۵۸شماره ۹- ،۷ سال پنجم، صص ۷۰۵ و ۷۰۷) جنگ بر سر نمادهاى مذهبى و ملى که درقالب تقابل شیر و خورشید ایرانى و هلال ماه و ستاره عثمانى بروز یافته بودبیانگر حساسیت هایى بود که در پى مجادلات چندین ساله ایران و عثمانى بر سرافراشتن پرچم بر سر در سفارتخانه هاى خود در اسلامبول و تهران در جریانبود. عبارت «اسدالله الغالب» بر پرچم شیر و خورشید ایران نماد مذهب تشیعمحسوب مى شد و هلال عثمانى نماد تسنن. برافراشتن بیرق هاى مزبور در پایتختدو کشور گاه باعث بروز تنش شد که با دخالت نیروى نظامى بیرق پایین آوردهشد. در نخستین سال هاى حکومت ناصرالدین شاه یعنى از ذیقعده ۱۲۶۸ ق تا شوال ۱۲۷۰ ق یکى از طولانى ترین جنگ هاى بیرق بین ایران و عثمانى درگرفت که براثر آن روابط سیاسى ایران و عثمانى رو به تیرگى گذارد و به نقطه اى رسیدکه سفارت ایران در اسلامبول تهدید شد که در صورت افراشتن بیرق حمله نیروىانتظامى و مردم اسلامبول به سفارت ایران در این شهر حتمى خواهد بود. امابعد طرفین به توافق رسیدند که تنها در مناسبت ها و اعیاد ملى یا مذهبىمشترک بین دو کشور طى سال دو سفارت اجازه برافراشتن بیرق هایشان را داشتهباشند. (نگاه کنید به مقاله نگارنده «جنگ بیرق، شیر و خورشید ایران درتقابل با ماه و ستاره عثمانى» در فصلنامه گفت و گو، شماره ،۴۳ مهر ،۱۳۸۴ ص ۸۴)

دلیل مهم دیگرى که مانع استفاده ایران از هلال ماه و یا صلیب سرخ بهعنوان نشان سازمان امداد رسانى بین المللى و «امورات صحى» و بهداشتى بودمسئله ایجاد پایگاه هاى قرنطینه و «صحى» در مرزهاى ایران بود، مسئله اى کهاز مسائل مورد مناقشه میان ایران و عثمانى و انگلستان بوده است. به عنوانمثال در «کنفرانس بین المللى صحى» به سال ۱۹۰۳ در پاریس ایجاد یک پایگاهقرنطینه در جزیره هرمز براى جلوگیرى از وبا و طاعون مورد تصویب قرار گرفت؛دولت عثمانى براى کنار راندن ایران ادعا کرد که چون این پایگاه قرنطینه راصندوق حفظ الصحه اسلامبول خواهد ساخت و از سوى دیگر ناتوانى و ضعف دولتایران در نداشتن قشون براى حفاظت پایگاه و اطبا این امکان را به دولتعثمانى مى دهد که متولى آن باشد و از آنجایى که جزیره هرمز هم از آن دولتعثمانى است مسئولیت این پایگاه قرنطینه باید به عهده عثمانى باشد. (روزنامه ایران نو، شماره ،۶۰ ص ،۳ یکشنبه ۲۳ شوال ۱۳۲۷ ق، مرکز اسنادوزارت خارجه، سواد مکاتبات شماره ،۱۸۸ ص ۶۶)

نمایندگان ایران در آن کنفرانس ممتاز السلطنه و دکتر امیراعلم از طریقمذاکره با دیگر اعضاى کنفرانس زیر بار تحمیل نظرات عثمانى ها، آلمانى ها وانگلیسى ها نرفتند (!)(مرکز اسناد وزارت خارجه، نمایندگى پاریس سال ۳۱- ۱۳۳۰ ق، ک ،۹۵ پ ۱۰ و ۲۵ و روزنامه ایران نو، شماره ،۶۰ ص۳)

این ایستادگى نمایندگان ایران موجب شد که در بند ۱۸ قرارداد صحى سال ۱۹۰۳ دولت ایران موظف شود در باب ایجاد قرنطینه و مریضخانه «که شرایط راجعبه بیرق مریضخانه و ملیت مستحفظین مسلح حفظ الصحه را کاملاً محفوظ وبرقرار دارد…» (آرشیو وزارت خارجه سال ۱۳۳۴ ق، ک ،۱۹ پ ،۶ س۲) اقداماتلازم را صورت دهد. با توجه به چنین مناقشه هایى میان ایران و عثمانى،ایران نمى توانست از هلال ماه، که نشان ملى عثمانى ها بود و در فضاى سیاسىآن روز معنى حاکمیت عثمانى را داشت، استفاده کند. دلیل مهم دیگرى که ایراندوره مظفرى به رغم فقدان زمینه هاى مادى و معنوى براى ایجاد چنین نهادى درایران فعالانه در کنفرانس هاى صلیب سرخ شرکت کرده و عضو شده بود و حتىهزینه هاى سالانه عضویت خود را مى پرداخته در درجه اول حاکى از نگرانىایران از خدشه دارشدن تمامیت ارضى کشور توسط روسیه، انگلستان و عثمانىبود. به عبارت دیگر انگیزه ایران از شرکت در بسیارى از کنفرانس هاى آندوره از جمله کنفرانس صلیب سرخ جهانى، تصریح و تاکید بر این نکته بود کهایران و ایرانى کشور و ملتى زنده و پویا است به همین خاطر کسانى که ایندغدغه را در سر داشتند از هیچ اقدامى فرو گذار نکنند. تاکید ایران براستفاده از شیر و خورشید سرخ به جاى صلیب سرخ و هلال احمر نیز در اینچارچوب قابل توضیح و پیگیرى است.

(براى تفصیل بیشتر نگاه کنید به مقاله: «شیر و خورشید سرخ ایران؛ ازتدبیرى سیاسى تا ضرورتى اجتماعى- ۱۲۸۵ تا ۱۳۰۴ شمسى» گفت و گو، ش ۳۵؛ ص ۷۷)

ایران بانى هلال احمر و شیر و خورشید سرخ

در کنفرانس صلیب سرخ جهانى که در سال ۱۹۰۶ در ژنو برگزار شد تنها دوکشور مسلمان ایران و عثمانى اجازه حضور داشتند. نماینده عثمانى به دلیلاینکه در کنفرانس صلیب سرخ در سال ۱۹۰۴ شرکت نکرده و قرارنامه منعقده آنرا امضا نکرده بود از شرکت در کنفرانس صلیب سرخ در سال ۱۹۰۶ محروم ماند.

بنابراین ایران تنها کشور مسلمانى بود که در آن کنفرانس حضور داشت و مىبایست به اتفاق اعضاى دیگر در مورد نماد و نشانه پرچم امدادرسانى که هماناصلیب سرخ بود تصمیمى نهایى مى گرفت. این ک

/ 0 نظر / 321 بازدید